కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల ప్రకటించిన 13 రకాల పంటలకు కనీస మద్దతు ధరలు (MSP) ఆశించిన స్థాయిలో లేవని, పెరుగుతున్న వ్యవసాయ ఖర్చులకు అనుగుణంగా లేవని రైతులు, రైతు సంఘాలు తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ విధానాలపై విమర్శలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి.
పెట్టుబడులు, ఎరువుల ధరలు ఏటేటా పెరుగుతున్నా, ప్రభుత్వం ప్రకటించిన మద్దతు ధరలు రైతులకు ఉపశమనం కలిగించేలా లేవని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. ముఖ్యంగా, ఎరువుల ధరలు విపరీతంగా పెరిగిన నేపథ్యంలో, పంటలకు లభించే మద్దతు ధరలు ఆ భారాన్ని భర్తీ చేసేలా లేవని ఆరోపణలున్నాయి.
2026-27 సీజనుకు గానూ ప్రకటించిన మద్దతు ధరలు క్షేత్రస్థాయి వాస్తవాలను, రైతు సంఘాల విజ్ఞప్తులను పరిగణనలోకి తీసుకోలేదని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఎరువులు, పురుగుల మందుల ధరలు 30 శాతం వరకు పెరిగాయి. ట్రాక్టర్లు, ఇతర యంత్రాల నిర్వహణ వ్యయం, అద్దెలు కూడా పెరిగాయి. వీటితో పాటు డీజిల్ ధరలు, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం కూడా వ్యవసాయానికి ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి.
ఇటువంటి ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో, వ్యవసాయ రంగానికి అండగా నిలవాల్సిన ప్రభుత్వాలు, రైతులను మార్కెట్ శక్తుల ఇష్టానుసారం వదిలేసి చోద్యం చూస్తున్నాయని విమర్శకులు అంటున్నారు. యుద్ధం, అంతర్జాతీయ పరిణామాల వల్ల ఇప్పటికే వ్యవసాయోత్పత్తుల ఎగుమతులు తగ్గి, రైతులు నష్టపోయారని, ఈ దశలోనూ ప్రభుత్వం ఆదుకునే చర్యలు చేపట్టకపోవడం విచారకరమని పేర్కొంటున్నారు. క్వింటా ధాన్యానికి కేవలం రూ.72లు, మొక్కజొన్నకు రూ.10, పెసలకు రూ.12లు మాత్రమే పెంచడం వంటివి పెరిగిన ఖర్చుతో పోలిస్తే ఏమాత్రం సరిపోవని అభిప్రాయపడుతున్నారు.
స్వామినాథన్ కమిషన్ సూచించిన 'C2 ప్లస్ 50 శాతం' ఫార్ములాను అమలు చేయాలని రైతులు, రైతు సంఘాలు చాలా కాలంగా డిమాండ్ చేస్తున్నాయి. అయితే, ప్రభుత్వాలు ఈ సూచనను పట్టించుకోవడం లేదని, పైగా ఎరువుల సబ్సిడీకి కేటాయింపులు తగ్గించడం, మద్దతు ధరల అమలుపై పర్యవేక్షణ లేకపోవడం వంటి చర్యలు రైతులకు భారంగా మారుతున్నాయని ఆరోపిస్తున్నారు. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు వ్యవసాయానికి పెద్దఎత్తున ప్రోత్సాహకాలు ఇస్తుంటే, భారత రైతులకు భారాలు వేయడం దారుణమని, దేశ సౌభాగ్యానికి రైతు కీలకమని గుర్తించి, వ్యవసాయ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి చిత్తశుద్ధితో వ్యవహరించాలని కోరుతున్నారు.
