మహానంది: నవనందీశ్వర క్షేత్రం - చరిత్ర, మహిమలు

నంద్యాల పట్టణానికి సమీపంలో, నల్లమల అడవుల మధ్య ఉన్న మహానంది, శ్రీశైలంతో పాటుగా ఒక ముఖ్యమైన శివ క్షేత్రంగా పరిగణించబడుతుంది. ఇక్కడి ప్రధాన దేవత మహానందీశ్వరుడు, అమ్మవారు కామేశ్వరీ దేవి. ఆలయ స్థలపురాణం ప్రకారం, ఒక పుట్టలో స్వయంభువుగా వెలసిన శివలింగంపై ఆవు గిట్టల ముద్రలు ఇప్పటికీ కనిపిస్తాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ప్రతిరోజూ జరిగే మంగళహారతి సమయంలో స్వామివారి నిజరూప దర్శనం ఉంటుందని చెబుతారు.

మహానంది ఆలయం యొక్క ప్రధాన ఆకర్షణలలో ఒకటి ఇక్కడి కోనేరులు. రుద్ర గుండం అనే ఈ కోనేరులోకి గర్భాలయం నుంచి ఐదు జలధారలు వస్తాయని, నీరు ఎల్లప్పుడూ స్వచ్ఛంగా, ఐదు అడుగుల లోతులో ఉంటుందని చెబుతారు. ఈ కోనేటి నీటి ఉష్ణోగ్రత కాలానికి అనుగుణంగా మారుతూ ఉంటుందని భక్తులు అనుభూతి చెందుతారు. ఆలయం లోపల బ్రహ్మ గుండం, విష్ణు గుండం అనే ఇతర పుష్కరిణులు కూడా ఉన్నాయి.

మహానంది క్షేత్రం చుట్టూ సుమారు 15 కిలోమీటర్ల పరిధిలో 'నవనందులు'గా పిలువబడే తొమ్మిది శివాలయాలు ఉన్నాయి. వీటిలో మహానందితో పాటు వినాయక నందీశ్వర, గరుడ నంది, సూర్యనంది, ప్రథమ నంది, నాగనంది, సోమనంది, శివనంది, మరియు విష్ణునంది (కృష్ణనంది) ఆలయాలు ముఖ్యమైనవి. ఈ నవనందులను ఒకే రోజు దర్శించడం ఒక విశేషమైన యాత్రగా పరిగణించబడుతుంది.

కార్తీక పౌర్ణమి నాడు స్థానికులు, భక్తులు పాద యాత్రగా నవనందులను దర్శించి, 'నంది మండలం' ప్రదక్షిణ చేస్తారు. ఈ యాత్ర నంద్యాలలోని మల్లిఖార్జున స్వామిని దర్శించి, సాక్షి గణపతికి విన్నవించుకుని ప్రారంభమవుతుంది. నవనందుల దర్శనం కోసం ఆటోలు, టాక్సీల సదుపాయం అందుబాటులో ఉంది. ఆలయ దర్శన సమయాలు, టికెట్ ధరల వివరాలు భక్తులకు అందుబాటులో ఉంచబడ్డాయి.